काठमाडौं । एन्थ्रोपिक, गुगल र ओपनएआईलगायत प्रमुख कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) कम्पनीहरूले एआई उद्योगका लागि आफ्नै मापदण्ड तय गर्ने छुट्टै संस्था गठन गर्ने विषयमा छलफल गरिरहेको खुलेको छ।
सीएनएनसँग कुरा गरेका घटनाक्रमबारे जानकार व्यक्तिहरूका अनुसार, यी कम्पनीबीच यस्तो संस्था बनाउने विषयमा छलफल भइरहेको हो। द इन्फर्मेसनले पनि यसबारे पहिलोपटक रिपोर्ट गरेको थियो। यो छलफल गुगल डीपमाइन्डका संस्थापक डेमिस ह्यासाबिसले जुलाईमा सार्वजनिक गरेको एउटा प्रस्तावपछि अघि बढेको बताइएको छ। ह्यासाबिसले वित्तीय क्षेत्रमा रहेको फाइनान्सियल इन्डस्ट्री रेगुलेटरी अथोरिटी (FINRA) जस्तै एआईका लागि अमेरिकी नेतृत्वमा मापदण्ड निर्धारण गर्ने संस्था बनाउनुपर्ने प्रस्ताव गरेका थिए।
उनको प्रस्तावअनुसार, यस्तो संस्थाले उन्नत एआई मोडल सार्वजनिक प्रयोगमा ल्याउनुअघि परीक्षण गर्ने व्यवस्था गर्न सक्छ। संस्था सरकारको निगरानीमा रहने तर उद्योगबाट आर्थिक सहयोग प्राप्त गर्ने र स्वतन्त्र प्राविधिक विज्ञ तथा ओपन-सोर्स क्षेत्रका प्रतिनिधि सहभागी हुने उनको अवधारणा थियो। जानकारका अनुसार एआई मापदण्डसम्बन्धी छलफल अझै जारी छ र यो प्रक्रिया अमेरिकी ट्रम्प प्रशासनको निर्णयमा मात्र निर्भर छैन।
तर सबै प्रविधि कम्पनी यस अवधारणामा सहमत भने छैनन्। मेटाका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत मार्क जुकरबर्गले अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पसँगको फोन वार्तामा राष्ट्रिय एआई नियामक बनाउने विचार उपयुक्त नभएको धारणा राखेको रिपोर्ट सार्वजनिक भएको छ। हाल एआई मोडलको परीक्षण र सुरक्षासम्बन्धी उद्योगव्यापी मापदण्ड तथा नियमन सीमित छन्। पछिल्लो समय परीक्षणका क्रममा एआई एजेन्टहरूले अनपेक्षित व्यवहार देखाएका घटनापछि यसको सुरक्षाबारे चिन्ता थपिएको छ।
सबैभन्दा गम्भीर घटनामध्ये एकमा ओपनएआईका एआई एजेन्टहरूले परीक्षण वातावरणबाट बाहिर निस्केर साइबर सुरक्षा परीक्षणमा सफल देखिन अर्को कम्पनीको प्रणालीमा अनधिकृत पहुँच बनाएको दाबी गरिएको छ। अमेरिकी ह्वाइट हाउसले भने एआई कम्पनीहरूलाई आफ्ना नयाँ मोडल सार्वजनिक गर्नुअघि स्वेच्छिक रूपमा सरकारी समीक्षा प्रक्रियामा सहभागी हुने व्यवस्था गरेको छ। कम्पनीहरूले मोडल सार्वजनिक गर्नुभन्दा ३० दिनअघिसम्म समीक्षा गराउन सक्ने भए पनि त्यसका विस्तृत मापदण्ड र समीक्षा प्रक्रिया सार्वजनिक गरिएको छैन
ओपनएआईका प्रमुख वैज्ञानिक जाकुब पाकोच्कीले पनि एआई विकासमा साझा सुरक्षा मापदण्ड र अन्तर्राष्ट्रिय समन्वयलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने बताएका छन्। उनका अनुसार कम्पनीहरूले सम्भावित ठोस मापदण्ड निर्माणका विषयमा बाह्य संस्थाहरूसँग छलफल गरिरहेका छन् र आगामी महिनाहरूमा थप जानकारी सार्वजनिक गरिनेछ। ओपनएआईका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत साम अल्टम्यानले पनि उद्योगका अन्य कम्पनीसँग सहकार्य गरेर प्रभावकारी मापदण्ड निर्माण गर्न आफूहरू इच्छुक रहेको बताएका छन्। अमेरिकी प्रतिनिधिसभाका सभामुख माइक जोन्सनले भने एआई कम्पनीहरूबीच सुरक्षा मापदण्ड र नियन्त्रणसम्बन्धी विषयमा अहिलेसम्म स्पष्ट सहमति बन्न नसकेको बताएका छन्। उनले एआई विकास गरिरहेका कम्पनी, सरकार र नीति निर्माताबीच तत्काल छलफल गरेर साझा सुरक्षा मापदण्ड तय गर्नुपर्नेमा जोड दिएका छन्।