काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसका संस्थापक नेतामध्येका एक तथा २०४६ सालको जनआन्दोलनका सर्वोच्च कमाण्डर गणेशमान सिंहको आज २९औँ स्मृति दिवस मनाइँदै छ।
सिंहको योगदानको स्मरण गर्दै नेपाली कांग्रेसका भ्रातृ तथा शुभेच्छुक संस्थाले विभिन्न कार्यक्रम आयोजना गरेका छन्। गणेशमान सिंहको निधन २०५४ साल असोज २ गते भएको थियो। विसं १९७२ कात्तिक २४ गते काठमाडौंको क्षेत्रपाटीमा जन्मिएका सिंहले राणा शासनविरुद्धको आन्दोलनदेखि प्रजातन्त्र पुनःस्थापनासम्म महत्वपूर्ण राजनीतिक भूमिका निर्वाह गरेका थिए। राणा शासन अन्त्य गर्ने अभियानमा सक्रिय सिंह प्रजा परिषद्सँग आबद्ध हुँदै राजनीतिमा होमिएका थिए। २००७ सालको प्रजातन्त्र स्थापनाको आन्दोलनमा उनले वीरगन्ज मोर्चाबाट सशस्त्र संघर्षको नेतृत्वसमेत गरेका थिए।
२००७ सालअघि भद्रगोल जेलबाट भागेर भारत पुगेका सिंहको बीपी कोइरालासँग राजनीतिक सम्बन्ध स्थापित भएको थियो। उनले २००३ सालमा स्थापना भएको नेपाली राष्ट्रिय कांग्रेसको नेतृत्वसमेत गरेका थिए। २०१५ सालको पहिलो आमनिर्वाचनपछि गठन भएको सरकारमा सिंह वरिष्ठ मन्त्री बने। तर २०१७ सालमा प्रजातन्त्र अपहरण भएपछि उनले लामो समय जेल जीवन बिताउनुपर्यो। सिंहले करिब आठ वर्ष सिंहदरबार र सुन्दरीजल बन्दीगृहमा कारावास बिताएका थिए।
२०२५ सालमा बीपी कोइरालासँगै जेलबाट रिहा भएपछि उनी भारत प्रवासमा रहेर राजनीतिक संगठन विस्तारमा सक्रिय भए। त्यसपछि २०३३ सालमा बीपीसँगै राष्ट्रिय एकता तथा मेलमिलापको नीति लिएर स्वदेश फर्किएका सिंह पञ्चायती व्यवस्थाविरुद्धको आन्दोलनमा निरन्तर सक्रिय रहे। २०४६ सालमा भएको जनआन्दोलनमा सिंहले सर्वोच्च कमाण्डरका रूपमा नेतृत्वदायी भूमिका निर्वाह गरेका थिए। आन्दोलन सफल भएपछि तत्कालीन राजा वीरेन्द्रले उनलाई प्रधानमन्त्री बन्न आग्रह गरे पनि सिंहले पद अस्वीकार गर्दै कृष्णप्रसाद भट्टराईलाई प्रधानमन्त्रीका रूपमा अघि सारेका थिए। नेपाली राजनीतिमा त्याग, संघर्ष र प्रजातान्त्रिक आन्दोलनका लागि गणेशमान सिंहले पुर्याएको योगदानको स्मरण गर्दै आज विभिन्न कार्यक्रम आयोजना भइरहेका छन्।